Gehoorverlies kan leiden tot gevoel van depressiviteit, onveiligheid en angst

De impact van gehoorverlies op het welzijn van ruim 1,5 miljoen Nederlanders is groot. Eén op de drie mensen ervaart mentale problemen waarbij zij sociaal steeds verder naar de achtergrond raken. Een groot deel van deze groep voelt zich onveilig (46%), depressief (47%) en angstig (43%). Ruim de helft van hen geeft zelfs aan de grip op het leven te verliezen. Dit blijkt uit nieuw onderzoek van Specsavers, uitgevoerd door Motivaction ter gelegenheid van World Hearing Day op zondag 3 maart 2024.

De focus bij gehoorverlies ligt vaak op het oplossen van het fysieke probleem. Het mentale aspect van gehoorverlies is vaak onderbelicht of genegeerd. Terwijl de gevolgen voor het mentale welzijn groot zijn, blijkt uit dit onderzoek. “In Nederland zijn 500.000 mensen met gehoorverlies die mentale problemen ervaren en zich terugtrekken (fade-out genoemd). Kenmerkend  is dat zij sociaal gezien vaak langzaam naar de achtergrond raken. Sociale contacten worden minder en de kans op eenzaamheid neemt toe. Met het risico om in een sociaal isolement te raken”, aldus Eric Schoenmakers, senior onderzoeker op het gebied van eenzaamheid. Dit benoemen maakt het tastbaar en bespreekbaar.

Schaamte en onzekerheid

Uit het onderzoek komt naar voren dat 39 procent van alle mensen die gehoorverlies ervaren, maar geen hoortoestel dragen, hier al langer dan vijf jaar mee rondloopt. 44 procent van hen heeft het gehoorverlies ook nog nooit laten onderzoeken door een hoorspecialist of een huisarts. Het fysieke probleem wordt dus vaak niet direct erkend, laat staan de mentale klachten die hiermee gepaard gaan. “Mensen vragen niet altijd hulp. Toch blijkt dat er wel behoefte bestaat aan mentale zorg en ondersteuning. Een hoortoestel alleen is vaak onvoldoende om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen, waarmee slechthorenden te maken hebben, om te gaan. Het bieden van handvatten is voor mensen met gehoorverlies van essentieel belang om sociaal weer te kunnen participeren, en om gezond en gelukkig te leven,” stelt Saïd Bellari, psychiater en geneesheer-directeur bij GGMD. Het onderzoek laat zien dat gehoorverlies van invloed is op de mate van geluk. Van de ondervraagden geeft 38 procent aan zich minder gelukkig te voelen vanwege gehoorverlies. Ook ervaren mensen onzekerheid (44%) en schaamte (32%), wat mogelijk een rol speelt bij het negeren van de klachten.

Jongeren met gehoorproblemen

Het onderzoek laat zien dat leeftijd een belangrijke factor is in de mate waarin mensen met gehoorverlies zich terugtrekken in de sociale context. Een verklaring hiervoor moet volgens prof. dr. Gert-Jan Hendriks, Radboud Universiteit, gezocht worden in de sociale relaties en levensfase van de verschillende groepen. “Jongeren staan midden in het leven, hebben vaak veel sociale contacten en willen graag overal aan meedoen. Sociaal niet (meer) kunnen meedoen heeft bij hen een nog grotere impact op hun mentale welzijn.”

De grap niet kunnen volgen

Drie van de vijf mensen met gehoorverlies geven aan dat hun verminderd gehoor belemmerend werkt in het dagelijks leven. Om hiervoor aandacht te vragen is er in samenwerking met cabaretier en ervaringsdeskundige Kees van Amstel een sociaal experiment opgezet. Een avondje lachen in het theater met Kees van Amstel, waar niet alle grappen even goed te volgen waren. Tijdens deze avond zijn drie proefpersonen uitgenodigd die hebben ervaren hoe het is om de ‘grap’ niet te volgen, en om dus te ervaren hoe het is als je als enige niet begrijpt waarom er gelachen wordt. Iets wat veel Nederlanders dagelijks ervaren door hun gehoorverlies.

Meer aandacht voor mentale problemen van gehoorverlies

Om meer aandacht te vragen voor de mentale problemen van gehoorverlies, heeft Specsavers initiatief Stop Fade-out geïnitieerd. Wouter van der Hoeven, directeur van Specsavers Nederland: “Door meer onderzoek te doen hiernaar willen we kennis vergroten en meer inzichten verzamelen om participatie van slechthorenden in de samenleving te vergroten. Er is behoefte aan meer begrip en onderzoek. Daar willen we aan bijdragen. We zijn in gesprek met meerdere organisaties, psychologen en wetenschappers om zich bij dit initiatief aan te sluiten, of hier steun aan te verlenen. De reacties zijn positief.”

Lees ook:

Publicatiedatum: 01 maart 2024