Operatie cholesteatoom; hoe gaat het in zijn werk?

In HOREN 3 stond een artikel over middenoorproblemen en operaties aan de gehoorbeentjes. Zo'n operatie kan bijvoorbeeld nodig zijn wanneer iemand een cholesteatoom heeft. Hieronder meer informatie over hoe zo'n operatie in zijn werk gaat.

Cholesteatoom is een aandoening waarbij zich in het middenoor huidcellenen talg ophopen die afkomstig zijn van een ingroei vanuit het trommelvlies en diep uit de gehoorgang. De huidschilfers worden niet meer zoals normaal via de uitwendige gehoorgang afgevoerd. Bijna altijd is dit het gevolg van een slecht werkende buis van Eustachius. Daardoor kan het middenoor niet goed belucht worden. Een chronisch ‘vacuüm’ ontstaat met een ingetrokken trommelvlies dat op de zwakste plaats een soort zakje gaat vormen. Uit dat zakje kunnen de afgestoten huidcellen niet verdwijnen naar de buitenwereld. Ze hopen zich op. Zo wordt het zakje gevuld en dus steeds verder vergroot. Een dergelijke ophoping wordt cholesteatoom genoemd.

Waarom opereren?
Op zichzelf is het cholesteatoom goedaardig. Maar omdat er in het middenoor maar weinig ruimte is om zich te ontwikkelen, kunnen de fragiele gehoorbeentjes snel in de verdrukking raken. Daarbij lost de begeleidende ontsteking bot op van met name een klein deel van het aambeeld en de stijgbeugel. Daarom kan een onbehandeld cholesteatoom, als het niet op tijd wordt ontdekt, toch veelal tot schade aan het middenoor en dus het gehoor leiden.

Soort operatie
De behandeling van een cholesteatoom bestaat uit operatieve volledige verwijdering van de gehele cholesteatoommassa en het omgevende huidzakje. De operatie vindt meestal plaats in algehele narcose. In vrijwel alle gevallen zal de kno-arts het oor benaderen via een huidsnede achter de oorschelp. Op die manier kan de arts het rotsbeen goed overzien en openmaken.

Er zijn twee manieren om een sanerende (schoonmakende) ooroperatie uit te voeren. Welke manier wordt gekozen, hangt af van de uitbreiding van het cholesteatoom:
1. Wanneer het cholesteatoom zich niet ver uitgebreid heeft en relatief makkelijk te verwijderen is, zal de kno-arts zo behoudend mogelijk opereren. De arts zal zoveel mogelijk middenoorstructuren proberen te behouden en de scheiding tussen de gehoorgang en het rotsbeen achter het oor, de gehoorgangachterwand, laten staan. En blijft de normale anatomie zoveel mogelijk behouden. Het is echter vrijwel niet te voorkomen dat een deel van de gehoorbeenketen verwijderd zal moeten worden om het cholesteatoom volledig weg te krijgen. Vaak is een deel van de gehoorbeenketen reeds kapot gemaakt door het cholesteatoom. Het laten zitten van kapotte gehoorbeentjes heeft geen zin. In de toekomst, meestal na een jaar, kan de kno-arts de gehoorbeenketen proberen te herstellen, bijvoorbeeld met een bruikbaar overgebleven deel van het aambeeld of met een prothese.
2. Wanneer het cholesteatoom dusdanig groot en uitgebreid is, kan de kno-arts de gehoorgangachterwand niet laten staan. Om al het cholesteatoom weg te krijgen is de arts genoodzaakt de gehoorgangachterwand te verwijderen. In zo'n geval maakt de kno-arts een zogenaamde radicaalholte. Deze radicaalholte heeft als voordeel dat het cholesteatoom vrijwel nooit meer terugkomt. Er zijn echter ook nadelen. De holte moet halfjaarlijks of jaarlijks poliklinisch gereinigd worden van oorsmeer. De mogelijkheden om het gehoor te verbeteren zijn iets beperkter. Zwemmen kan een probleem zijn doordat water in de holte tot een loopoor kan leiden en er kan door het koude water in het oor duizeligheid kan ontstaan.

Risico’s en bijwerkingen
Bij schoonmakende ooroperaties (zoals het verwijderen van een cholesteatoom) is het risico op complicatie´s uiterst gering. U moet zich ook bedenken dat de aanwezigheid van een chronische ontsteking in het oor zelf ook tot zeer ernstige problemen kan leiden.

Bij elke ooroperatie is er een zeer gering risico op blijvend gehoorverlies door schade van het slakkenhuis. Bij het opruimen van ontsteking en door het schoonmaken van de gehoorbeentjes kan er ook een beschadiging van het slakkenhuis optreden. Het hierdoor ontstane gehoorverlies van het binnenoor kan ernstig zijn en is vrijwel zeker blijvend. Ook kunnen er (tijdelijke) evenwichtsstoornissen optreden en bestaat er een kleine kans op een beschadiging van de door het middenoor lopende aangezichtszenuw (de nervus facialis). Het gevolg kan een halfzijdige aangezichtsverlamming zijn. Heel soms is dan een nieuwe operatie aangewezen waarbij een zenuwtransplantatie nodig kan zijn.

Slagingskans
De slagingskans van de ooroperatie hangt af van het soort operatie en de uitbreiding van het cholesteatoom. De kno-arts kan je hier meer over vertellen.


Bronnen: www.kno.nl, www.kno-care.nl (Maatschap KNO HagaZiekenhuis & Medisch Centrum Haaglanden), en Dr. H.H. Themans.