Oorzaken van tinnitus: meer dan hard geluid alleen

Dat hard geluid kan leiden tot tinnitus, krijgt veel aandacht. Maar dat is zeker niet de enige oorzaak. (Tijdelijke) slechthorendheid, de Ziekte van Ménière, een brughoektumor en andere factoren kunnen tinnitus veroorzaken of verergeren. 

Tinnitus kan worden veroorzaakt door overactiviteit in de gehoorbanen of hersenen, bijvoorbeeld door: 
Reacties op bepaalde geneesmiddelen, zoals chemo-therapie
Beïnvloeding van de gehoorzenuw door andere zenuwbanen
Een klap tegen het hoofd, hersenschudding en hersenletsel
Afwijkingen aan gebit en kaak
Afwijkingen aan de eerste en tweede halswervel
Afwijkingen in de bloedvaten in het hoofd
Hoge bloeddruk
Samentrekkingen van spiertjes
Erfelijke ziekten zoals suikerziekte (diabetes) of multiple sclerose (MS)

Gehoorverlies

Uit onderzoek blijkt dat tinnitus vaak samengaat met gehoorverlies. Er zijn zenuwvezels die juist actiever worden wanneer zij minder geluid te verwerken krijgen. De hersenen proberen zich aan te passen aan het gehoorverlies. Doordat de hersenen onvoldoende geactiveerd worden, gaan ze dit verlies compenseren door zelf actiever te worden. Deze overactivatie kan waargenomen worden als het tinnitusgeluid. Zijn de hersenen voortdurend overactief om een verlies te compenseren, dan zal het nooit stil zijn.

Voorbeelden van oorzaken van tinnitus die samenhangen met gehoorverlies

Buiten- en middenoor:
 Een harde prop oorsmeer die tegen het trommelvlies drukt
 Oorontsteking
Binnenoor:
 Ouderdomsslechthorendheid
 Ziekte van Ménière
 Blootstelling aan plotselinge harde geluiden of langdurig lawaai, ook in het verleden 
Gehoorzenuw:
 Brughoektumor

Fantoompijn

Tinnitus wordt ook wel vergeleken met ‘fantoompijn’. Fantoompijn kan optreden bij mensen bij wie bijvoorbeeld een been geamputeerd werd. Zij kunnen na de operatie toch nog pijn hebben aan de kleine teen, terwijl ze deze niet meer hebben. Zo kun je ook geluiden horen zonder dat deze van buiten komen. Doordat de signalen uit het gebied van het gehoorverlies komen, komt de toonhoogte van de tinnitus vaak overeen met de toonhoogten waar het gehoorverlies optreedt. Mensen met slechthorendheid kunnen de tinnitus ook beter waarnemen omdat ze door hun gehoorverlies minder geluiden van buiten waarnemen. 

Disco-tinnitus

Ook bij tijdelijk gehoorverlies kan tinnitus ontstaan. Dit is het geval bij de zogeheten ‘discotinnitus’. Deze ontstaat na blootstelling aan (veel) lawaai. De haarcellen worden dan een tijd sterk gestimuleerd en overbelast, zodat er minder of zelfs geen signalen aan de zenuwen meer worden afgegeven. Er is dan sprake van een tijdelijke slechthorendheid. Hierdoor is er vooral in een stille omgeving, meteen na de lawaaiblootstelling, een ruis of fluittoon te horen. Na een tijdje herstellen de
haarcellen zich, zodat na een aantal uren of dagen deze tinnitus meestal is verdwenen. Bij geregelde blootstelling aan veel lawaai kan er echter blijvend gehoorverlies optreden en dan verdwijnt de tinnitus niet meer. Ook horen we wel eens spontaan een duidelijke toon in het linker- of rechteroor die enkele seconden duurt. Eén op de drie volwassenen ervaart deze vorm van tinnitus wel eens. Men denkt dat dit veroorzaakt wordt door spontane activiteit in de zenuwen die, in plaats van willekeurig, tijdelijk gelijktijdig loopt en zo de sensatie geeft dat er geluid is.


Bron: VU Medisch Centrum, patiëntenbrochure
Publicatiedatum: 09 februari 2017