Leren genieten van muziek met CI; hoe doe je dat?

Ruim 140 mensen kwamen af op de MUZIE-CI dag van OPCI op 7 maart 2015. Een dag waarop muziek met een cochleair implantaat (CI) centraal stond. Er werd niet alleen gesproken over de theorie, maar beleven stond centraal. Het luisteren naar muziek met een CI is vaak een enorme uitdaging, maar meerdere ervaringsdeskundigen lieten zien dat het zeker niet onmogelijk is om er (weer) van gaan te genieten. 

“Ik ben een groot fan van de Rolling Stones. Ik ben naar al hun concerten in Nederland geweest. Totdat ik een CI kreeg, want toen ik net een CI had, klonk muziek vreselijk. Ik kon er geen touw aan vastknopen. Alle voor mij zo bekende nummers waren niet meer te volgen. Toen in die periode aangekondigd werd dat de Rolling Stones weer naar Nederland kwamen, heb ik  tot mijn grote teleurstelling moeten besluiten het concert aan me voorbij te laten gaan. Maar ik ben wel gaan oefenen, oefenen, oefenen. En inmiddels kan ik zeggen dat ik weer aardig van muziek kan genieten. Met als groot cadeau het concert van de Rolling Stones afgelopen jaar op Pinkpop!” Zo opende OPCI-voorzitter Hennie Epping de MUZIE-CI dag.

Tonen onderscheiden
In vogelvlucht legde Bert van Zanten (Klinisch-fysicus / Audioloog in het UMC-Utrecht) in zijn presentatie uit wat je als CI-gebruiker mag verwachten van muziek. Waarom kun je met een CI over het algemeen wel goed spraakverstaan en wat maakt het luisteren naar muziek zo ingewikkeld? Eén van de verschillen tussen spraak en muziek is dat bij spraak de inhoud van de spraakboodschap eigenlijk niet afhankelijk is van de toonhoogte. Er zit uiteraard wel extra informatie in besloten, maar de toonhoogte is niet de kern van de boodschap. Bij muziek is dat anders. Muziek bestaat uit ritme en melodie. Ritme, een erg belangrijk aspect van muziek, wordt over het algemeen goed doorgegeven door het CI. Maar naast ritme bestaat muziek uit melodie (toonhoogten en klankkleuren) en dat is voor het CI veel lastiger door te geven.

Elk oor bevat 3.000 haarcellen die het geluid omzetten van trilling naar zenuwactiviteit. Door deze grote hoeveelheid haarcellen kun je als goedhorende heel kleine toonhoogteverschillen waarnemen. Met een CI wordt de toon door één van de elektroden doorgegeven. Hierbij wordt een groter gebied van de hoorzenuw geprikkeld, waardoor de tonen minder makkelijk van elkaar te onderscheiden zijn. Dit zorgt ervoor dat je meestal wel kunt horen of een geluid hoger of lager is, maar de ordening van de tonen past meestal niet bij de muziek in je herinnering. Dus als je veel muziek in je geheugen hebt, dan is het aansluiten van muziekgeluid bij CI een grote klus. Daarnaast wordt de klank slechter doorgegeven en is de harmonie vaak ook ver te zoeken als veel toonhoogten door elkaar lopen. Muziek luisteren met een CI is daardoor een grote uitdaging, maar je kunt er toch van leren genieten.

Resultaten enquête CI & Muziek
Joke Veltman, pianiste en CI-ervaringsdeskundige, bracht ons op de hoogte van de voorlopige resultaten van de enquête over muziek die momenteel onder CI-gebruikers wordt gehouden. Deze enquête gebruikt zij als input voor een muziektraining voor CI-gebruikers die zij graag wil opzetten. Het gaat er daarbij niet om dat je iets goed of niet goed waarneemt. Het gaat erom dat je weer muziek kunt beleven en muziektraining kan juist in die beginfase helpen.

De enquête is op het moment van deze themadag ingevuld door 90 mensen. Hieruit wordt duidelijk dat 40% van de respondenten naar muziek luisteren met CI verschrikkelijk vindt. Joke gaf aan dat ze zelf intensief geoefend heeft. En dat ze nu, al snapt ze zelf niet altijd hoe het precies kan, wel weer kan genieten van muziek. Als tip gaf ze mee veel te zoeken op YouTube en ook is het belangrijk ervoor te zorgen dat je computer gekoppeld is aan goede boxen. De muziek-enquête kan nog tot begin april hier worden ingevuld.

Inspiratie
De middag stond in het teken van muziek beleven. In groepen werden de volgende workshops gevolgd:
* Slagwerk met Ruud Mourik (muziekpedagoog, componist en slagwerker)
* Zingen/canons door Saskia Beverloo (muziekdocente)
*  Muzikaal levensverhaal van Paul Konings (ervaringsdeskundige met CI en gitarist) met zang door Ellen Vermeltfoort
* Muziek van Beethoven uitpluizen door Joke Veltman, pianiste en CI-ervaringsdeskundige
Klik hier voor een verslag van de workshops.

Inge Doorn van OPCI: “Wat mij betreft is deze dag in alle opzichten geslaagd! Moe, vrolijk en voldaan ging iedereen aan het eind van de dag weer naar huis. Maar ook vol inspiratie, want niet veel later werden er via Facebook alweer interessante YouTube-muziekfilmpjes gedeeld.”

OPCI is het Onafhankelijk Platform CI, waarin de verschillende belangenorganisaties voor doven en slechthorenden (waaronder de NVVS) samenwerken.

Publicatiedatum: 23 maart 2015