Hoe staat het met ondertiteling Nederlandstalige tv-programma’s? SOAP! doet verslag

Sinds 2011 dient de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) 95% van de Nederlandstalige programma’s te ondertitelen en voor de (Nederlandse) commerciële omroepen geldt een wettelijke verplichting van 50%. De afgelopen jaren zag SOAP! (Samenwerkingsverband Ondertitel Alle Programma’s!) diverse ondertitelinitiatieven van zowel publieke, commerciële als lokale omroepen. Hoe staat het er nu voor met (de kwaliteit van) ondertiteling van Nederlandse tv-programma’s?

Projectmedewerker Martin van de Beek: “SOAP! deed in 2012 al uitgebreid onderzoek. De resultaten laten heel goed zien hoe de ondertiteling wordt beoordeeld door de kijkers. Voorbereidbare programma’s worden gemiddeld met een 7 beoordeeld. Over de live-ondertiteling was men destijds ontevreden. Het rapport laat ook zien hoe afhankelijk de 1,6 miljoen slechthorenden en doven zijn van de beschikbaarheid van teletekstondertiteling: wanneer een programma niet is ondertiteld, zet 47% van de respondenten de televisie uit of gaat naar een andere zender! SOAP! kijkt nu wat er met die uitkomsten is gedaan door de betrokken partijen.”

De drie belangrijkste resultaten en adviezen van het onderzoek:
1.    Gelijktijdigheid komt uit het onderzoek als één van de belangrijkste aandachtspunten naar voren. Want zonder twijfel kunnen we concluderen dat slechthorenden en doven het erg belangrijk vinden dat de ondertiteling synchroon loopt met de gesproken tekst.
2.    Letterlijkheid, ook ten aanzien van de letterlijkheid zijn de conclusies heel duidelijk en overtuigend. Driekwart van de mensen vindt het belangrijk dat ondertiteling letterlijk weergeeft wat er wordt gezegd. Slechts 14% is er momenteel tevreden over.
3.    Herkomst, respondenten geven aan dat zij het belangrijk vinden dat iedere spreker een eigen kleur krijgt. Het gebruik van kleuren wordt geprefereerd boven het gebruik van namen.

Het rapport is hier te downloaden.

Aan de slag
TT888 van de NPO (Nederlandse Publieke Omroep) geeft aan de uitkomsten van het onderzoek uit 2012 op te hebben gepakt en nog meer aan de slag te zijn gegaan met het verbeteren van de live ondertiteling. Goede zaak, vindt SOAP!.
 
De meeste klachten die bij SOAP! binnenkomen, gaan over ondertiteling van live-programma's. Door deze programma's met vertraging uit te zenden, ontstaat er de mogelijkheid om de ondertitels min of meer synchroon te laten lopen met het gesprokene. Momenteel worden er drie live-programma's met vertraging uitgezonden, namelijk 'De Wereld Draait Door', 'Pauw&Witteman' en 'Eén-Op-Eén'. Jurgen Lentz van Ondertiteling TT888 van de NPO legt uit waarom niet alle live-programma's met vertraging uitgezonden worden: “Het liefst zou TT888 alle live programma’s met vertraging willen ondertitelen. Maar daarvoor moeten extra kosten worden gemaakt om de vertraging technisch te realiseren, bovendien zijn er met deze manier van ondertitelen drie ondertitelaars nodig in plaats van één.”

Nieuwe ontwikkelingen
“Op dit moment zijn we bezig met het invoeren van een nieuwe techniek voor het maken van ondertiteling bij voorbereidbare programma’s”, legt Lentz uit. "De standaardmethode is: de redacteur bekijkt een stukje van een programma, typt de ondertitel of spreekt die in zodat de spraakherkenner het kan omzetten, en met één druk op de knop wordt de begintijd en de eindtijd van de ondertitel vastgelegd. Dat timen is erg bewerkelijk. Met de nieuwe methode, eCaption, gebeurt dat timen automatisch. De redacteur hoeft alleen de ondertitels te maken. eCaption herkent de teksten en kan de titels perfect timen. Onze verwachtingen zijn hooggespannen. Op deze manier kunnen we zeer waarschijnlijk nog meer programma’s nog efficiënter ondertitelen.”

Toekomst
De komende tijd zal SOAP! zich richten op meer ondertiteling bij commerciële zenders, waaronder de nieuwe zender FOX. Ook zal SOAP! haar aandacht richten op on-demand televisie zoals Uitzending Gemist en het nieuwe Amerikaanse Netflix.

Momenteel is SOAP! samen met twee KRO/NCRV en Ondertiteling TT888 betrokken bij een innovatief project waarbij het publiek gevraagd wordt om mee te werken aan de ondertiteling van de mooiste series en programma’s van vroeger. Tenslotte zal SOAP! er op blijven toezien dat de kwaliteit van ondertiteling stappen vooruit blijft maken. Gebruikers van Teletekstondertiteling kunnen misstanden blijven aankaarten via de website van SOAP!: www.ondertiteling.nu.

NVVS-leden kunnen het complete artikel over ondertiteling in het aprilnummer van HOREN Magazine downloaden via nvvs.nl/horenmagazine.

De belangenorganisaties voor doven en slechthorenden zetten zich gezamenlijk in voor diverse thema’s, waaronder ondertiteling. Lees meer bij Samen Sterk.

Publicatiedatum: 14 april 2014