Behandelingen

Behandeling van tinnitus is gericht op leren omgaan met de last die tinnitus met zich meebrengt. Het leren leven met tinnitus staat centraal, het controle krijgen over de eigen tinnitus. Behandeling is niet gericht op het laten verdwijnen van het oorsuizen: er bestaat geen reguliere medische behandeling voor de meeste tinnitus-situaties. Er is geen regulier medicijn of operatie waardoor de tinnitus verdwijnt.

Behandelcentra

Audiologische Centra in Nederland

In vrijwel alle centra worden gehoormetingen gedaan en verwijzingen gegeven naar audiciens. Ook worden er soms beperkte of uitgebreidere tinnitusbehandelingen gegeven op basis van psychosociale counseling met audiologisch/technische zorg. Daarbij wordt soms ook gewerkt met een vorm van ruismaskering. Deze zijn vaak individueel en soms groepsgewijs.

Adelante audiologie & communicatie

Zorgcentrum Adelante audiologie & communicatie is onderdeel van Adelante. Op basis van Tinnitus Retraining Therapy (Jastreboff 1995) wordt vanuit een multidisciplinair team - zowel individueel als in groepsverband –tinnitusbehandeling gegeven. Deze behandeling omvat al die activiteiten die ervoor moeten zorgen dat je weer in de best mogelijk auditieve, fysieke en psychosociale conditie komt, zodat je weer een zo normale mogelijke plaats in de maatschappij kan innemen. De programma’s richten zich op het verbeteren van de kwaliteit van leven door “het leren omgaan” met tinnitus, hyperacusis en de ziekte van Ménière. Verder vindt rondom het thema tinnitus wetenschappelijk onderzoek plaats. Uit recent onderzoek blijkt dat een intensieve geïntegreerde behandeling (gesprekken en audiologische ondersteuning) effectief is.

Behandelprogramma ‘Werken aan tinnitus’ van GGMD

In samenwerking met klinisch neuropsycholoog Olav Wagenaar (van het boek Eerste Hulp bij Oorsuizen), heeft GGMD het behandelprogramma ‘Werken aan tinnitus’ ontwikkeld. Dit programma bestaat uit 3 onderdelen: een algemene cursus voor iedereen met tinnitusklachten, en twee vervolgtrainingen die aansluiten bij de ernst van de klachten en de hulpvraag. De algemene cursus ‘Controle over tinnitus’, bestaat uit 2 bijeenkomsten van 2 uur. U krijgt informatie over oorsuizen, over wat de oorzaken en gevolgen kunnen zijn en hoe u de gevolgen beheersbaar kunt maken. Ook uw partner is bij deze cursus van harte welkom. Na de cursus wordt samen met u gekeken of het geleerde voldoende houvast geeft om zelf verder te kunnen. Is dit niet het geval, dan kunt u in overleg met een hulpverlener van GGMD, kiezen voor een vervolgtraject in de vorm van de basistraining of de intensieve training. De cursus ‘Controle over tinnitus’ wordt op verschillende plaatsen in Nederland gegeven. Zie www.ggmd.nl/voor-wie/mensen-met-tinnitus/.

Gespecialiseerde GGZ-instelling ProPersona

Intensieve groepstraining (Tinnitus Management Training) op basis van cognitieve-, psychomotorische- en creatieve therapie door een team van sociaalpsychiatrisch verpleegkundige, ervaringsdeskundige en psycholoog. Deeltijdbehandeling van één dag per week gedurende ongeveer 2 maanden.

TRT Tinnitus Retraining Therapie

TRT wordt in zijn oorspronkelijk ontwikkelde vorm alleen door een enkele particuliere zorgverlener aangeboden in Nederland en België. Voor een overzicht van onderzoeken naar de resultaten van deze therapie klik hier.

Tinnituskliniek?

Er bestaat geen speciale tinnituskliniek in Nederland. In omringende landen zijn die er wel. In Duitsland bestaan vele klinieken die ook Nederlandse mensen met tinnitus opnemen. Tot voor kort werden die opnames door Nederlandse ziektekostenverzekeringen vergoed. Ook in Engeland en België zijn er aparte tinnitusklinieken. In vergelijking met omringende landen zijn onze publieke behandelinstanties versnipperd en gefragmenteerd.

Behandelmogelijkheden

Maskeren

De tinnitus kan verlicht worden door het geluid te maskeren.

Geluid maskeren

Diverse hulpmiddelen tegen tinnitus zijn gebaseerd op de gedachte dat wie het tinnitusgeluid maskeert met tegengeluid, de aandacht van de tinnitustoon afleidt. Dan wordt de tinnitustoon minder ‘hoorbaar’. Kijk ook eens op stichtinghoormij.nl/ruis voor enkele voorbeelden.

Tinnitusmaskeerder

De tinnitusmaskeerder, of ruisgenerator, lijkt op een hoortoestel, maar kan ook worden aangeschaft in de vorm van een speaker.

Nadeel: met het tegengeluid van een tinnitusmaskeerder is het lastiger om een gesprek te voeren. Wanneer je het volume aanpast, hindert het maskeergeluid minder.

Voordeel: een tinnitusmaskeerder heeft soms ook nog effect als het apparaat al is uitgeschakeld.

Tinnitusinstrument

Mensen met eenslecht tot zeer slecht gehoor hebben baat bij een tinnitusinstrument: een combinatie van een hoortoestel en tinnitusmaskeerder. Je kunt zelf het volume, de kwaliteit van het geluid en de ruis instellen.

Tip: probeer nooit het geluid te overstemmen, maar (slechts) te maskeren. De neiging is om dit wel te doen, maar kijk hiermee uit: je kunt je gehoor wellicht beschadigen.

Muziektherapeutisch kussen

Voor veel mensen is een muziektherapeutisch kussen een uitkomst. Dit orthopedisch gevormd kussen helpt bij spanning en nek- en rugklachten. Met het ingebouwde speaker systeem kun je jouw eigen ontspanningsmuziek weergeven, waardoor je rustig(er) in slaap valt.

Hoortoestel

Gehoorverlies gaat vaak samen met oorsuizen. Door een hoortoestel aan te schaffen kun je enerzijds beter horen en anderzijds de tinnitus maskeren.

Begeleiding en therapie

Tinnitus Retraining Therapie (TRT)

Alle psychosociale, multidisciplinaire behandelingen zijn beïnvloed door het gedachtegoed van de Tinnitus Retraining Therapie of tinnitus revalidatietherapie. Het doel van deze door Jastreboff en Hazel gelanceerde behandeling is het wennen aan tinnitus. De bedoeling is dat de hersenen door training zich kunnen afleiden van het oorsuizen en zich richten op de geluiden van de tinnitusmaskeerder. Je kunt het vergelijken met het geluid van een zoemende computer of brommende koelkast dat je na verloop van tijd niet meer 'hoort'. TRT wordt in zijn oorspronkelijk ontwikkelde vorm alleen door een enkele particuliere zorgverlener aangeboden in Nederland en België.

Tinnitus Management Therapie

Deze therapie is voortgekomen uit deTinnitus Retraining Therapie en wordt op steeds meer plaatsen in Nederland, veelal in groepen, aangeboden. Doel is de tinnitus naar de achtergrond dringen, zodat het dagelijks leven er minder door beïnvloedt wordt. Deze therapie maakt gebruik van het vermogen van mensen om geluiden als het ware te laten weglekken uit het bewustzijn. Vaak wordt een multidisciplinaire aanpak ingezet, waarbij via verschillende wegen naar het doel toegewerkt wordt om minder last van de tinnitus te ervaren. TMT wordt in Nederland ook nog wel eens aangeduid als TRT (maar verschilt van de oorspronkelijke TRT).

Autogene Training

Tijdens deze training leer je bepaalde lichamelijke processen te beïnvloeden op basis van het waarnemen en controleren van de eigen spierspanning. Doel is de lichaamstemperatuur plaatselijk te laten stijgen zodat de spieren op bepaalde plaatsen ontspannen.

Ontspannen

Een belangrijk element van veel behandeltrajecten is het leren ontspannen. Spanning leidt tot overbelasting van een zwakke plek in je lichaam, wellicht je binnenoor. Door ontspanning kun je jouw tinnitusklachten verlichten.

Ontspanningsoefeningen

Actief ontspannen betekent in veel gevallen de aandacht afleiden van je tinnitus en dit kan zelf de nachtrust positief beïnvloeden. Er zijn veel soorten ontspanningsoefeningen, uitgelegd in zelfhulpboeken verkrijgbaar in de boekwinkel, bibliotheek of via het internet.

Leren ontspannen

Tinnitusbehandeling door een kno-arts

In de volgende situaties kan een medische behandeling leiden tot vermindering en soms verdwijning van de tinnitus. De (kno-)arts kan je hierover meer vertellen:
  • als het wordt veroorzaakt door oorsmeer;
  • als het is gerelateerd aan een geleidingsverlies (otosclerose);
  • als de tinnitus is gerelateerd aan de bloeddruk of de ligging van bloedbanen

In de meeste andere situaties - en dat is bij het merendeel aan de orde – kan de tinnitus niet worden behandeld.

Er is helaas geen medicijn waarvan bewezen is dat het oorsuizen vermindert. Behandelaars zijn dus zeer terughoudend met het voorschrijven van medicijnen tegen oorsuizen. Wel zijn er medicijnen die ervoor kunnen zorgen dat je het oorsuizen als minder hinderlijk ervaart, zoals slaap- en kalmeringsmiddelen en antidepressiva.

  • Doorbloedingbevorderende medicijnen. Als slechte doorbloeding de oorzaak is van jouw tinnitus dan kunnen deze medicijnen aan het begin worden gebruikt.
  • Anti-epileptica. Bij ernstige vormen van tinnitus en in situaties waarbij andere behandelingen geen succes hebben kan – zo blijkt uit onderzoek - anti-epileptica het oorsuizen verminderen.
  • Antidepressiva heeft een kalmerende werking en zorgen ervoor dat tinnitus als minder erg wordt ervaren. 

Download de brochure

Meer informatie over medicijnen die als bijwerking tinnitus hebben vind je in de brochure: Weet wat u slikt, medicijnen bij oorsuizen, Ménière en plotsdoofheid. Je kunt de brochure ook bestellen in de webwinkel van Stichting Hoormij.

Meldpunt Medicijnen

Op het Meldpunt Medicijnen kun je onverwachte bijwerkingen van medicijnen melden. Jouw melding draagt bij aan de verbetering van de medicijnbehandelingen. Ervaar je een (positieve of negatieve) bijwerking bij uw medicijn? Meld het dan op www.meldpuntmedicijnen.nl.

Medische behandelingen voor toepassing in uitzonderlijke situaties

Infuustherapie

De behandeling bestaat uit het dagelijks toedienen van een infuus gedurende een periode van ongeveer twee weken. Gemiddeld worden er zo’n 10 infusen toegediend, bedoelt om het bloed te verdunnen. Dit helpt vooral als een slechte doorbloeding je tinnitus veroorzaakt of verergert. Er is geen wetenschappelijk bewijs geleverd dat dit tinnitus kan bestrijden.
Deze therapie werd veel in Duitsland toegepast, maar dat gebeurt nu steeds minder. De therapie wordt ook al niet meer door de zorgverzekeraars vergoed. 

Zuurstoftherapie

Tinnitus kan het gevolg zijn van zuurstofgebrek in het binnenoor. Door de druk te verhogen en pure zuurstof toe te voegen, wordt het zuurstofgehalte in het binnenoor verhoogd en dat helpt bij een acute tinnitus. Meer informatie via de IVHG (Instituut voor Hyperbare Geneeskunde).

Lidocaïnetherapie

Lidocaïne is een plaatselijke pijnstiller die het oorsuizen gedurende enkele minuten tot enkele dagen kan wegnemen. De lidocaïnetherapie wordt enkel in noodsituaties gebruikt tegen tinnitus. 

Implanteren elektrodes

In diverse (buitenlandse) ziekenhuizen wordt geëxperimenteerd met het implanteren van elektrodes bij de hersenen of rond de gehoorzenuw. 

Eenvoudig weergegeven is de theorie achter de behandeling als volgt:

Wanneer tinnitus gepaard gaat met gehoorverlies krijgt dat deel van hersenen waar gehoorprikkels vanuit het gehoororgaan wordt verwerkt (auditieve cortex), minder prikkels te verwerken. De hersenen gaan zich in dit gebied 'vervelen' en uiteindelijk zelf prikkels voorbrengen, welke worden waargenomen als tinnitus. Er is dan sprake van overactiviteit van de hersenen. Met behulp van aangebrachte elektrodes worden de hersenen geprikkeld, met als doel deze overactiviteit te verminderen. Op dit moment worden de resultaten nader geanalyseerd.

Bekijk hier een overzicht van TRT-mogelijkheden
Wat kun je eraan doen?Bekijk hier de uitzending van het NCRV-programma Altijd Wat over 'wat is tinnitus en wat is eraan te doen?'.

O.a. TRT komt aan de orde en er wordt gesproken met psychologe en onderzoekster Rilana Cima (Maastricht Universiteit/Adelante Hoensbroek) en audioloog Jan de Laat (LUMC).
Kakofonie in hersenen onder controle via neurostimulator

In de toekomst krijgen mensen met tinnitus mogelijk een slimme geminiaturiseerde neurostimulator in het lijf om het oorsuizen effectief te bestrijden. Medische wetenschappers en techneuten slaan de handen ineen om dé ideale neurostimulator te ontwikkelen. Een hoopvolleontwikkeling maar er is nog een (hele) lange weg te gaan voordat er een effectieve en praktische stimulator beschikbaar is voor iemand met (zware) tinnitus.
Lees hier het artikel dat in HOREN magazine, nr. 1, 2012 staat.